Wat is een ecologische voetafdruk en hoe beïnvloedt flessenwater de planeet?

Om te begrijpen hoe consumptiegedrag de planeet beïnvloedt, is een heldere definitie nodig. Wat is een ecologische voetafdruk precies?

Volgens de internationale standaard van het Global Footprint Network is de ecologische voetafdruk een rekenmodel dat meet hoeveel biologisch productieve grond- en wateroppervlakte een mens, organisatie of land nodig heeft om de geconsumeerde hulpbronnen te produceren en het geproduceerde afval te verwerken. Het wordt uitgedrukt in mondiale hectares (gha).

Ecologische footprint vs Carbon Footprint

In de praktijk gaat het om de totale druk die de mensheid op de draagkracht van de aarde legt.

De ecologische footprint bestaat uit verschillende onderdelen, waarvan de CO₂ footprint (het broeikasgas deel) het snelst groeiende segment is. Hoe meer fossiele brandstoffen er worden verbrand voor de productie en het transport van consumptiegoederen, hoe groter de voetafdruk wordt.

Waarom is een grote ecologische voetafdruk een probleem?

Het probleem van een te grote voetafdruk is eenvoudig: we verbruiken momenteel sneller natuurlijke hulpbronnen dan de aarde deze kan herstellen. Dit fenomeen staat bekend als Ecological Overshoot.

• Uitputting van grondstoffen: Elk jaar valt Earth Overshoot Day eerder in het jaar. Dit is de datum waarop de mensheid alle biologische hulpbronnen heeft opgebruikt die de aarde in één jaar kan regenereren.
• Klimaatverandering: Een hoge carbon footprint leidt tot een hogere concentratie broeikasgassen in de atmosfeer, wat opwarming van de aarde, extreme weersomstandigheden en zeespiegelstijging veroorzaakt.
• Afvalberg en vervuiling: De constante verwerking van eenmalige verpakkingen veroorzaakt versnippering van ecosystemen, onder meer door de ophoping van plastics in de oceaan en in het voedselweb.

De verborgen impact van flessenwater op de planeet

Drinkwater is een basisbehoefte, maar verpakt water (in plastic flessen of glazen retourflessen) heeft een enorm lange en energie-intensieve keten. De milieulast van flessenwater ontstaat in drie hoofdfasen:

• Grondstofwinning en verpakkingsproductie

Voor de productie van plastic PET-flessen is ruwe aardolie en veel energie nodig. Hoewel glas vaak als 'duurzaam' wordt gezien, vereist de productie van glazen flessen extreem hoge temperaturen (tot 1500°C), wat leidt tot een zeer hoge initiële CO₂ footprint.

• Transport en logistieke emissies

In tegenstelling tot kraanwater, dat via een bestaand ondergronds leidingnetwerk stroomt, moet flessenwater over de weg worden vervoerd. Zware vrachtwagens rijden van de bron naar bottelarij, distributiecentrum, winkel en uiteindelijke werkplek. 

Dit goederentransport veroorzaakt een constante stroom aan stikstof- en CO₂-uitstoot. Door te kiezen voor leidingwaterfiltratie aan het tappunt schrap je deze transportketen en het bijbehorende verpakkingsafval in één keer.

Praktijkvoorbeeld: Kortere ketens en netto nul uitstoot bij Thon Hotels

Met meer dan 13.500 kamers heeft hotelketen Thon Hotels de ambitie om tegen 2050 een netto nul uitstoot te bereiken. Om verpakkingsafval en de logistieke CO₂-impact van flessenwater te vermijden, installeerde Thon Hotel EU in Brussel AQUALEX-drinkwatersystemen in de lobby en ontbijtruimte:

“In de lobby kunnen gasten gemakkelijk hun reisflesjes vullen voor vertrek. In de ontbijtruimte biedt de kraan direct gekoeld plat en bruisend water. Gasten worden op die manier aangemoedigd om hun herbruikbare waterflessen te vullen, het personeel hoeft geen tijd meer te besteden aan het bijvullen en uitstallen van flessen én we reduceren het gebruik van plastic. De kranen zijn in de eerste plaats een ecologische keuze, maar ook eentje in het teken van klantentevredenheid. Om daarvoor met AQUALEX samen te werken, past in onze visie om zoveel mogelijk te kiezen voor lokale en ‘conscious’ leveranciers.”

— Nicoleta Manea, Marketing Manager bij Thon Hotels

Lees de volledige praktijkcase van Thon Hotels over duurzaam waterbeheer.

• Afvalverwerking en microplastics

Zelfs wanneer plastic flessen worden gerecycled, kost het verwerkingsproces energie. Bovendien belandt een aanzienlijk deel van het wegwerpplastic in de natuur, waar het langzaam uiteenvalt in microscopisch kleine deeltjes die het milieu vervuilen.

Cijfers uit de praktijk: Verpakt water vs. leidingwater

Om te zien wat de definitie van de ecologische voetafdruk in concrete cijfers betekent, vergelijken we verpakt water met gefilterd leidingwater op de werkvloer.

Volgens de metingen van de AQUALEX Impact Calculator levert de overstap van flessenwater naar een vast watersysteem voor een organisatie van 100 medewerkers de volgende jaarlijkse besparing op:

Toonaangevende organisaties gebruiken verantwoorde drinkwatervoorzieningen als een strategische hefboom om hun duurzaamheidsdoelstellingen en ESG-criteria te behalen.

Brussels Airport Company: CO₂-reductie op grote schaal

Op een internationale luchthavensite heeft de logistiek rondom verpakt water een omvangrijke impact op de totale ecologische footprint. In het kader van hun duurzaamheidsstrategie ‘Shift 2027’ werkt Brussels Airport Company aan een Net Zero Carbon-doelstelling. Om de indirecte CO₂-uitstoot (Scope 3) en verpakkingsafval aan te pakken, verankert het luchthavenbedrijf duurzaamheidscriteria in hun inkoopbeleid. 

Zo verving de organisatie op kantoor traditioneel verpakt water door AQUALEX Circulo-toestellen, waterzuilen vervaardigd uit gerecycled oceaanplastic, zoals gebruikte visnetten. Daarnaast kunnen passagiers na de securitycheck hun herbruikbare drinkbussen gratis bijvullen aan tappunten; alleen al bij het grootste watervulpunt bespaart de luchthaven elke maand meer dan 1.000 liter water aan plastic flessen. 

Praktijkvoorbeeld: Circulaire waterzuilen en Net Zero Carbon bij Brussels Airport

“We integreren duurzaamheid in al onze aankopen en samenwerkingen om ook de onrechtstreekse CO₂-uitstoot aan te pakken. Onze keuze voor de AQUALEX Circulo-toestellen heeft twee redenen: er wordt bewuster en duurzamer omgesprongen met drinkwater én het toestel zelf bestaat uit gerecycleerde en recycleerbare materialen uit de oceaan. Het plaatje klopt 100%. Als grote werkgever vinden we het cruciaal om een gezonde werkomgeving te creëren, en door gefilterd drinkwater aan te bieden streven we onze doelstellingen op het vlak van circulariteit en recyclage na.”

— Christel Vandenhouten, Head of Sustainable Development bij Brussels Airport Company

Bekijk de volledige praktijkcase van Brussels Airport Company over voetafdrukverkleining en circulariteit.

Argenta: Verankering in het duurzaamheidscharter

Bank- en verzekeringsgroep Argenta verankert duurzaamheid in alle lagen van de organisatie. Het schrappen van flessenwater en bidons ten gunste van leidingwaterkoelers is een van de vaste maatregelen binnen hun milieubeleid.

Praktijkervaring bij Argenta

“We hebben er zeer bewust voor gekozen om voor ons drinkwater af te stappen van flessen en bidons, om de afvalberg te verkleinen. Dankzij de leidingwatersystemen is water altijd vers en lekker gefilterd beschikbaar. Onze beslissing is deel van onze duurzaamheidsstrategie én past bij onze aandacht voor de gezondheid van medewerkers.”

— Bart Leeman, Leveranciersbeheer & Verduurzaming bij Argenta

Bekijk de volledige praktijkcase van Argenta over CO₂-reductie en duurzaam inkoopbeleid.

Benieuwd naar meer concrete stappen om je bedrijfsomgeving te vergroenen? Ontdek ons overzicht met strategieën om de CO₂-uitstoot in je bedrijf te verminderen. 

Hoe kan ik mijn ecologische voetafdruk verkleinen? Tips voor thuis en op kantoor

Het verkleinen van je persoonlijke of zakelijke ecologische footprint vraagt niet altijd om ingrijpende verbouwingen. Met gerichte aanpassingen in dagelijkse gewoonten maak je meteen verschil:

1. Thuis: Kies voor een keukenkraan op leidingwater

In België is het kraanwater van uitstekende kwaliteit. Door thuis over te stappen op een keukenkraan op leidingwater tap je direct gefilterd, gekoeld en eventueel bruisend water uit je eigen kraan. Hiermee bespaar je als gezin honderden plastic flessen per jaar en schrap je jouw ritjes naar de supermarkt voor zware kisten of bakken water.

2. Op het werk: Installeer waterkoelers op kantoor

Bedrijven kunnen hun Scope 3-emissies drastisch verlagen door verpakt water uit de kantoorkantine en vergaderruimtes te bannen. Vaste waterkoelers op kantoor bieden gezuiverd water op het punt van consumptie.

Ontdek praktische inzichten over hoe je de afvalberg op het werk aanpakt in ons artikel over plastic afval verminderen op kantoor en bespaar 3,5 kg plastic per medewerker.

3. Gebruik herbruikbare flessen en drink lokaal

Combineer een gefilterd watersysteem met een kwalitatieve herbruikbare drinkfles. Dit voorkomt dat je onderweg of tijdens verplaatsingen aangewezen bent op eenmalige verpakkingen.

Een kleinere CO₂ footprint begint bij de kraan

Begrijpen wat een ecologische voetafdruk is, geeft inzicht in de impact van onze dagelijkse consumptiekeuzes. Het blijven kopen van verpakt flessenwater veroorzaakt een onnodig hoge carbon footprint door transport, productie en afvalverwerking.

Door te kiezen voor de bron die al in elk gebouw aanwezig is: de waterleiding en deze te verfijnen met een geavanceerd watersysteem, combineer je ultiem gebruikscomfort met een directe verkleining van je ecologische footprint.

Benieuwd hoeveel CO₂ en plastic jouw woning of kantoor precies kan besparen?

Bekijk onze drinkwatersystemen op kantoor of bereken jouw specifieke impact via onze experts.